Các bộ, ngành tổ chức thực hiện khá bài bản, nghiêm túc, có sự phối hợp tốt giữa các cơ quan trực thuộc bộ, ngành. Hầu hết các bộ, ngành đã thực hiện việc hợp nhất văn bản QPPL theo đúng trình tự, thủ tục, nội dung và kỹ thuật hợp nhất được quy định tại Pháp lệnh, cơ bản đáp ứng yêu cầu về tổ chức thực hiện thường xuyên việc hợp nhất các văn bản QPPL. Các bộ, ngành đã xác định và tập hợp được tương đối chính xác, đầy đủ các văn bản QPPL cần hợp nhất, thực hiện việc hợp nhất văn bản QPPL theo đúng thẩm quyền quy định tại Điều 6, Điều 7 Pháp lệnh. Đồng thời, các văn bản hợp nhất đã được gửi đăng tải trên Công báo và Trang thông tin điện tử theo quy định tại Điều 8 Pháp lệnh nhằm tạo thuận lợi trong việc sử dụng văn bản hợp nhất (trừ những văn bản hợp nhất có nội dung thuộc bí mật nhà nước). Kết quả công tác hợp nhất văn bản QPPL năm 2015 cụ thể như sau:
- Tổng số dự thảo văn bản hợp nhất dự kiến cần soạn thảo: 147 văn bản;
- Tổng số văn bản hợp nhất đã hoàn thành: 128 văn bản;
- Tổng số văn bản không tiến hành hợp nhất[1]: 08 văn bản;
- Tổng số văn bản hợp nhất chưa hoàn thành: 11 văn bản;
Trong đó tình hình thực hiện hợp nhất văn bản QPPL của 22 bộ, cơ quan ngang bộ; Tòa án nhân dân tối cao; Viện kiểm sát nhân dân tối cao; Văn phòng Quốc hội và Kiểm toán nhà nước:
- 09/22 bộ, cơ quan ngang bộ đã hoàn thành việc hợp nhất văn bản QPPL, gửi đăng Công báo, đăng Cổng thông tin điện tử theo quy định, gồm: Bộ Quốc phòng; Bộ Công Thương; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Bộ Giao thông vận tải; Bộ Tài chính; Khoa học và Công nghệ; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội; Bộ Tư pháp.
- 05/22 bộ, cơ quan ngang bộ chưa hoàn thành việc hợp nhất hợp nhất văn bản QPPL, gồm: Bộ Tài nguyên và Môi trường (04 văn bản); Bộ Thông tin và Truyền thông (01 văn bản); Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (02 văn bản); Bộ Y tế (03 văn bản); Bộ Xây dựng (01 văn bản).
- 04/22 bộ, cơ quan ngang bộ không có văn bản QPPL cần hợp nhất, gồm: Thanh tra Chính phủ; Bộ Ngoại giao; Bộ Kế hoạch và Đầu tư; Ủy ban Dân tộc.
- 04/22 bộ, cơ quan ngang bộ không tiến hành hợp nhất đối với một số văn bản QPPL thuộc đối tượng cần thực hiện hợp nhất với lý do hiện nay đã có (hoặc đang xây dựng) văn bản mới thay thế, sửa đổi, bổ sung hoặc các văn bản QPPL này thuộc trường hợp khó tiến hành hợp nhất theo quy định tại Quyết định số 63/QĐ-TTg ngày 07/01/2013 của Thủ tướng Chính phủ, gồm: Bộ Giáo dục và Đào tạo; Bộ Nội vụ; Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Bộ Công an.
- Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Văn phòng Quốc hội và Kiểm toán nhà nước đã thực hiện hợp nhất đối với 12 văn bản QPPL được ban hành.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác hợp nhất văn bản QPPL trong năm 2015 vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như sau:
+ Về bố trí nhân sự, biên chế: Hầu hết các cơ quan đã có sự sắp xếp, bố trí về nhân sự, biên chế để thực hiện công tác hợp nhất văn bản QPPL. Tuy nhiên, số lượng nhân sự, biên chế được giao thực hiện công tác này nhìn chung còn thiếu, chưa có nhiều kinh nghiệm; trình độ chuyên môn chưa đồng đều, hầu hết là kiêm nhiệm, chưa có biên chế chuyên trách, dẫn đến khó ổn định và tập trung sâu vào chuyên môn, nghiệp vụ, ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ, chất lượng kết quả thực hiện hợp nhất văn bản QPPL.
+ Về bố trí kinh phí: Thực hiện quy định tại Thông tư liên tịch số 192/2013/TTLT-BTC-BTP ngày 13/12/2013 của Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định lập dự toán, quản lý, sử dụng, quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước bảo đảm công tác hợp nhất văn bản, pháp điển hệ thống QPPL, hầu hết các cơ quan đã bố trí kinh phí nhất định cho công tác hợp nhất văn bản QPPL. Tuy nhiên, kinh phí dành cho việc triển khai công tác hợp nhất văn bản QPPL tại một số cơ quan vẫn còn thấp, chưa tương xứng với khối lượng công việc được giao, thậm chí một số cơ quan chưa thực sự chủ động bố trí về kinh phí thực hiện công tác hợp nhất văn bản QPPL.
+ Về thể chế liên quan đến thực hiện hợp nhất văn bản QPPL, văn bản hợp nhất: Nhiều quy định về kỹ thuật hợp nhất tại Pháp lệnh hợp nhất văn bản QPPL còn chưa rõ ràng, thậm chí nhiều trường hợp phát sinh liên quan đến kỹ thuật hợp nhất cần có quy định để điều chỉnh, thực hiện thống nhất chưa có quy định cụ thể như: cách hiểu về văn bản QPPL được hợp nhất chưa thực sự thống nhất; việc đánh số, ký hiệu của văn bản hợp nhất; hợp nhất văn bản được sửa đổi, bổ sung nhiều lần về cùng một nội dung; hợp nhất nội dung được thay thế; hợp nhất văn bản có ban hành kèm theo Quy chế, Quy định, danh mục, biểu mẫu; cách thức ghi chú đối với những mẫu, phụ lục bị sửa đổi, bổ sung ban hành kèm theo văn bản sửa đổi, bổ sung; về việc sử dụng và trích dẫn văn bản hợp nhất; xử lý văn bản hợp nhất trong trường hợp các văn bản được hợp nhất hết hiệu lực thi hành; cách thức trình bày tên của văn bản hợp nhất lần thứ hai và những lần tiếp theo để tránh nhầm lẫn khi tra cứu; xử lý văn bản hợp nhất trong trường hợp các văn bản hợp nhất hết hiệu lực thi hành... Đây cũng là một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến việc lúng túng trong thực hiện hợp nhất văn bản QPPL, ảnh hưởng đến chất lượng kết quả của việc thực hiện hợp nhất văn bản QPPL, gây khó khăn không nhỏ khi sử dụng văn bản hợp nhất trong áp dụng, thi hành pháp luật. Ngoài ra, hầu hết các cơ quan đều gặp khó khăn liên quan đến thời hạn hoàn thành việc thực hiện hợp nhất văn bản QPPL. Qua thực tiễn cho thấy, quy trình thực hiện việc hợp nhất văn bản QPPL trải qua nhiều giai đoạn, đồng thời hợp nhất văn bản QPPL cũng là công việc đòi hỏi sự chính xác, tỉ mỉ nên việc hoàn thành và bảo đảm yêu cầu về thời hạn thực hiện như quy định tại Pháp lệnh Hợp nhất văn bản QPPL hiện nay là tương đối khó khăn.
+ Về việc gửi văn bản hợp nhất để đăng tải: Việc đăng tải văn bản hợp nhất trên Công báo và Trang thông tin điện tử đã được nhiều cơ quan thực hiện. Tuy nhiên, việc gửi văn bản hợp nhất để đăng tải đôi khi còn chưa đầy đủ, chưa đúng thời hạn theo yêu cầu, ảnh hưởng không nhỏ đến việc tiếp cận, sử dụng văn bản hợp nhất của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
+ Về cơ chế phối hợp giữa các đơn vị chuyên môn với đơn vị được giao làm đầu mối, tổ chức pháp chế tại các bộ, ngành có thẩm quyền thực hiện việc hợp nhất văn bản QPPL: Công tác phối hợp giữa các đơn vị trực thuộc tại phần lớn các bộ, ngành ngày càng được quan tâm, thực hiện tốt. Tuy nhiên, tại một số đơn vị chuyên môn nhận thức về trách nhiệm thực hiện hợp nhất văn bản QPPL của họ chưa đầy đủ. Có đơn vị vẫn coi đây là nhiệm vụ chủ yếu của tổ chức pháp chế nên chưa chủ động trong việc thực hiện hợp nhất văn bản QPPL; thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chuyên môn với tổ chức pháp chế dẫn đến tiến độ và chất lượng thực hiện hợp nhất văn bản QPPL khó bảo đảm./.
[1] Một số bộ, cơ quan ngang bộ không tiến hành hợp nhất đối với các văn bản QPPL thuộc đối tượng cần thực hiện hợp nhất với lý do hiện nay đã có (hoặc đang xây dựng) văn bản mới thay thế, sửa đổi, bổ sung hoặc các văn bản QPPL này thuộc trường hợp khó tiến hành hợp nhất theo quy định tại Quyết định số 63/QĐ-TTg ngày 07/01/2013 của Thủ tướng Chính phủ.